YENİ HABERLER
ÇOK OKUNANLAR
12 Punto14 Punto16 Punto18 Punto
Amerikan Doları’nın Hızlı Değer Kazanımına Bakış
09 Mart 2015 09:12

Kimi ekonomistlerimiz geçmiş dönemlerde, 2015 yılı içerisinde faiz artışı ile birlikte bir Amerikan dolarının 2,60 TL seviyelerini görebileceğini öngörmüştü. Dolar Türk lirası paritesi için bu beklentilerin erken gerçekleştiği söylenebilir. 2,65 seviyelerine gelinen dolar Türk lirası paritesi için artık toparlanma hamlelerinin gelebileceği unutulmamalıdır. Sonuçta, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın herhangi bir müdahalesini daha görmedik, bu durumda olası müdahalenin toparlanma için fırsat oluşturması beklenebilir.

Doların Yükselmesindeki Etkenler Nelerdir?

Siyasilerin Merkez Bankası’ndan daha hızlı ve keskin faiz indirimi beklentileri, seçim riski ve ekonomi yönetiminde değişiklikler olacağı endişeleri Türkiye'nin kendi iç risklerinden bir kaçı olarak ön plana çıkıyor. Ülke içindeki bu risklerin yanında ABD'de tarım dışı istihdam artışı 295 bin ile beklentilerin çok üzerinde geldi. ABD'de daha çok kişinin iş bulması ekonomilerinin iyileşmesine işaret etmekte, fakat bu durum FED ‘in yakın gelecekteki faiz artışı ihtimalini güçlendirmektedir. Bunun neticesinde dünya genelinde, özellikle de Türkiye gibi gelişen ekonomilerde yerel para birimlerinin değer kaybetmesine neden olmaktadır.

FED ‘in faiz yükseltme ihtimali, Euro bölgesindeki krizler, özellikle de komşumuz Yunanistan’daki sorunlar, Orta doğudaki siyasi gelişmeler Amerikan dolarının yükselmesinde dış riskler olarak görülmektedir.

Tüm bunların dışında, Türkiye üzerindeki spekülatif haberler de doların hızlı çıkışını suni olarak sağlamaktadır. Özellikle Amerika’nın ünlü ekonomi gazetesi Wall Street Journal’ in “Liranın istikrasızlığı yatırımcıyı kaçırabilir” gibi olumsuz haberleri geçerken, Reuters da “Başbakan Davutoğlu’nun New York temasları iyi geçmedi, yatırımcı tedirgin” manasında analizler yaparak, paniğe yol açmaya çalışmaktadır. Bu haberlere, “seçim öncesi kriz var” şeklindeki benzer yerel imaj haberleri de etkili olmaktadır.

Doların Yükselişi Ekonomimi için Önemli midir?

Önemli, çünkü dolar yükseldikçe

  • Faizleri yükseltiyor,
  • Maliyetleri artırıyor,
  • Petrol fiyatlarını artırıyor,
  • Doğalgaz fiyatlarını artırıyor.

Özetle dar gelirliyi, dövizle kredi kullanan işadamını, toplumun her kesimini etkiliyor.

Doların yükselişi asgari ücretliyi nasıl etkiler?

Türkiye'de  birçok hammadde ve ürün ithal edilmektedir. Dolarla alınan TL ile satılıyor. Doların fiyatı arttıkça TL karşılığı da artıyor. Eğer maaşını Türk lirası alanların  geliri artmamışsa, satın alma güçleri azalıyor, bu da asgari ücretliyi de direk etkiliyor.

Borsa hareketleri Doları etkiledi mi?

Biz ekonomiyi sıcak para ile çevirmeye çalışmaktayız. Yabancı yatırımcılar ülkeye para getirirken ekonomideki bu durumu değerlendirip, üretime, yatırıma para yatırmak yerine borsada işlem gören firma hisse senetlerine yatırımı tercih etmektedir. Piyasa likiditesi bu yabancı yatırımcıların taleplerini karşılamayınca da, Merkez Bankası devreye giriyor. Bu döngü sonucunda da Merkez Bankası rezervlerimizin erimesine sebep oluyor

Gelen yabancı yatırımcı üretim için, vatandaşımıza iş istihdam sağlamak için gelirse, bu ekonomimize olumlu etki yapacaktır. Ancak yabancı yatırımcının borsadan, tahvilden, hazine bonosundan kazanç sağlamayı tercih etmesi, riskli dönemlerde yüksek miktarda hisse senedi, tahvil, hazine bonosu satarak, dolar almasına, dolayısıyla doların daha da yükselmesine sebep olacaktır. Bu nedenle, borsaya girecek sıcak paralara mutlaka kısıtlama getirilmesi gerekmektedir.

Dolar Yükselmeye Devam eder mi?

Yeni haftaya 2.65 üzerinde başlamamız ve yukarıda bahsettiğimiz riskler muhtemelen dolar Türk lirası paritesinin 2.70 seviyelerini gündeme getirebilecektir. FED ‘in 18 Marttaki toplantısında faiz konusuyla ilgili bir açıklama gelirse, bu durum dolardaki yükselişi bir miktar artırabilir.

Doların Yükselişi Nasıl Durdurulabilir?

  1. Doların yükselmesi sadece Türkiye'ye has bir durum değil, dünya ekonomisini etkileyen bir durumdur. Fakat “bu dünyada böyle” diye teşhis koymak yeterli değildir. Ekonomi ve Merkez Bankası kurmaylarının durumu ayrıntılı inceleyip, kısa ve orta vadeli planlar oluşturması gerekmektedir.
  2. Merkez Bankası’nın düzenli ihalelerle döviz satıyor olması, geçmiş dönemde biriktirilmiş olan döviz rezervlerinin şimdi reel sektöre kullandırılması anlamına gelmektedir. Bu satışlara devam ederek Merkez Bankası, kur hareketini tersine çevirmese de, yükseliş trendini yumuşatabilir ve reel sektör döviz açık pozisyonunun kapatılmasına yardımcı olabilir.
  3. Borsaya girecek yabancı sıcak paralara mutlaka kısıtlama getirilmelidir.
  4. Kırılgan beşli denilen diğer ülkelerin paraları son bir ayda yüzde 2 civarında değer yitirirken, Türk Lirası yüzde 5 değer yitirdi. Bunun da temel nedeni risk algısının yüksekliğidir. Yani yaşanan son siyasi olaylar, TL ve ekonomi üzerinde ilave bir risk ve baskı yaratıyor. Bunun için siyasilerimizin söylevlerine dikkat etmesi gerekir. Seçim dönemi düşüncesi ile ülkemizi riske edecek eylem ve davranışlara girmemelidirler.

Son söz; Türkiye’nin ekonomik sorunları baş edilemeyecek kadar büyük değildir. Şöyle ki, kamu borcu son derece düşük, bütçe açığı yok denecek kadar azdır. Mevcut olan cari açığı yükselen bir cari açık değil, düşmekte olan bir cari açıktır. Enflasyon nispeten yüksek, ama tek hanededir. Fakat girişimcilerin iç ve dış borçları yüksektir, bu ise doğru ekonomik politikalarla toparlanabilir.

Dolayısıyla Türkiye mevcut sorunlarını rahatlıkla çözme yeteneğine sahiptir. Dolardaki bu artış orta ve uzun vade projeksiyonlar oluşturarak çözülebilir. Bu krizin de diğerleri gibi atlatılabileceğini unutmamak gerekiyor.

 

Yazarın Önceki Yazıları
Ülkemizin Yerli Markalarını Boykot Ederek Vebale Girme 22.05.2017Kadın Memurlarımız İzin Haklarınızı Biliyor musunuz? 15.05.2017Esnafa Yeni Kredi İmkanı Getirildi 08.05.2017İşten Atılanların Hakları Ve Zamanaşımı 01.05.2017Şirketlere Stajer Çalıştırma Zorunluluğu 24.04.2017Yabancı Yatırımcı ve Bilim Adamına Turkuaz Kart Geldi 10.04.2017İhracatçılara Hususi Damgalı(Yeşil) Pasaport İmkânı Geldi 03.04.2017İşsiz Kalana Devlet Destekleri 27.03.2017Artık zihnimizdeki prangalarından kurtulma zamanı 23.03.2017İzne Çıkmayıp, Ücretini Alabilir miyim? 20.03.2017Düzenli Ödeyene Vergi İndirimi, Esnafa Ahilik Sandığı Geldi 13.03.2017İki milyon istihdam için getirilen teşvikler 06.03.2017İnşaat Sektörü Nereye Gidiyor? 27.02.2017Üretim Yapan Kobilere Birleşmede Vergi Muafiyeti 20.02.2017Piyasayı Canlandıracak Vergi İndirimleri Geldi 06.02.2017Yazarın tüm yazıları için tıklayınız.