YENİ HABERLER
ÇOK OKUNANLAR
Mustafa Aydoğan
12 Punto14 Punto16 Punto18 Punto
Kültür, Duygu bütünlüğü ve Türkiye'nin sorunu
23 Ağustos 2015 16:50

Zihinler karışık.

Zihinler karışık olunca kalp de bu karışıklıktan nasibini alıyor; zihne uyum sağlıyor.

Tam tersi de doğru.

Kalp karışık olunca zihinler de karışıyor, denge bozuluyor, hedef şaşıyor.

Sezai Karakoç’un şu mısralarında ifade ettiği muhteşem dengeyi yakalayabilseydik işler farklı olabilirdi:

Kalbim almış başını gidiyordu

Tuttum yerine yerleştirdim

Anadolu insanı ne güzel söylemiş “her şey yerinde güzeldir” diye. Yerini bulmak önemli ama yerini kaybetmemek de bir o kadar önemlidir. Bunu sadece fiziki anlamda düşünmemek lazım; duygular da yerini kaybetmemeli, düşünce de yerini kaybetmemeli. Duygularımız duyarlığımızı (yani dikkatimizi) belirler, duyarlığımız da düşünme biçimimizi belirler. Biri yerini kaybederse arkası gelir, diğerlerinin de zembereği kopar.

Duyguyu kaybetmemek için dengeyi kaybetmemek gerekir. Düşünceyi kaybetmemek için dengeyi kaybetmemek gerekir. Denge bir kayboldu mu insan, en önemli niteliği olan ‘dikkat’ini kaybeder.

Ahmet Hamdi Tanpınar “dehanın miyarı dikkattir” der. Zeka yüksekliğinin, kavrayış derinliğinin, düşünce sağlamlığının en emin tutamağı dikkattir.

Biz 1839’da dengemizi kaybettik. 1839… Tanzimat Fermanının yayınlandığı yıl.

O gün bugündür ayağa kalkmaya çalışıyoruz ama ne çare… en hafif rüzgarda geri düşüyoruz.

Tanzimat Fermanı, geçmiş ile gelecek arasındaki kültürel kopuşun gongu idi. Gong vurdu, kopuş gerçekleşti. Kopuş, o kopuş… Tut ki uçları geri birleştiresin…

Kültürün, bir toplum için en belirgin işlevi “duygu bütünlüğü” sağlamasıdır. Ortak kültür, ortak duygular bütünüdür. İnanç, ırk, sosyal fark… Bunların hepsini aşan, hepsine bir kıvam veren, hepsinin canlılığını sağlayan şey ortak duygulara sahip olunmasıdır. Kavramların, kelimelerin, tavır ve davranışların hepsi, oluşmuş ortak duygular içinde bir anlam ve ahenk bulur. Duygu sözden daha güçlüdür. Ortak duyguların izah ettiği şeyi söz izah etmekte aciz kalır, kelimeler “kifayetsizleşir”. Bu nedenle, duygu ortaklığı bir bozuldu mu söz istediği kadar çoğalsın, hiçbir anlamı kalmaz.

Türk siyasetçisi öteden beri, temel sorunun siyasi ve/veya ekonomik olduğunu düşündü. Bu düşünce bugün de değişmiş değil. Siyasi ve ekonomik sorunlar kuşkusuz ki önemlidir ama birincil sorun bunlar değildir. Mesele güç veya geçim sorunu olmanın ötesinde, insanları birbirine bağlayan “duygu bütünlüğü”nün kaybolması sorunudur. Ortak semboller, ortak duyuşlar, ortak bakışlar yerini kaybetti. Her baş başka yöne bakıyor, bu nedenle kimse kimsenin gördüğüne itibar etmiyor.

Duygu ortaklığının yeniden tesis edilmesi için ciddi çabalar gösterilmesi gerekiyor. Bunun da en pratik ve devlet eliyle yapılabilecek en kısa yolu, eğitim sisteminin yeniden tesis edilmesi, geleneğin yeniden hatırlatılmasıdır. Yani, kültürün sahih ve sağlam bir zemin üzerinde bina edilmesidir.

Kimi düşünce adamlarının “bu sistemde kültürel çabaya gerek yoktur, böyle bir çabanın yerini bulabilmesi için sistemin İslami bir sistem olması gerekir” yönünde düşüncelere sahip olduğunu görüyoruz. Bu düşüncenin hiçbir sağlıklı tarafının olmadığını söylemeye bile gerek görmüyorum. Çok yanlış bir düşünce olduğunu düşünüyorum.

Terör de, ekonomi de, siyaset de nihayetinde insan odaklıdır. İnsana odaklanmayınca, diğerlerinin üstesinden gelinmesi pek mümkün değildir.

Kültürel atılım için kültür konseyleri oluşturulmalı ve Kültür adamlarından ciddi şekilde yararlanılmalıdır.

Bugün elde olan fırsatlar yarın olmayabilir.

1839 devam ediyor. Bu süreci kırmak gerekir.

 

 

 

 

    

Yazarın Önceki Yazıları
Hayır! Bu biriciktir 07.11.2015Duygu ve Kader 28.10.2015Kıyıya vuranlar 04.09.2015Masal 13.08.2015Yaz günleri 03.08.2015Tarih ve Zaman 27.07.2015Yunus'un aşk yolculuğu 18.07.2015Oruç geceleri 13.07.2015TV, dizi, program vs. 29.06.2015Güneş donanması 22.06.2015Siyasetin ve siyasetçinin dili 15.06.2015Yaza/bilmek 09.06.2015Okumak, bir aşk işidir 29.05.2015Noktanın sırrı 13.05.2015Acıklı olan, acıma ve gerçek 07.05.2015Yazarın tüm yazıları için tıklayınız.