YENİ HABERLER
ÇOK OKUNANLAR
"Hâl dili"nden anlamak
"Hâl dili"nden anlamak
09 Temmuz 2016 05:00
Hal dili; kalp gözü, kalp dili ve kalp duyuşu arasındaki iletişimdir. Ağız oynamadığı, kulak duymadığı halde gönülden gönüle konuşmadır.Peki hâl dili geniş manasıyla nedir?

Bediüzzaman Said Nursi iki türlü irşad olduğunu söyler. Birisi hâl dili ile, diğeri kâl dili iledir.
Hâl dili dediğimiz şey, bir gönül dilidir. Muhatabımızla sözsüz, harfsiz, kelimesiz anlaşabilmenin adıdır. Hâl dili, tasavvuf erbabının dilidir. Çünkü tasavvuf netice itibariyle bir hâl ilmidir, kâl ilmi değildir.

Ahmet Doğan İlbey, hal dili ile ilgili şu cümleleri alıntılar, "Hâl dilini anlamak; hâlden anlamak, anlayışlı olmaktır. Zihni bir anlamadan daha yüksek, daha öte, kalbi bir idraktir bu. Hâl saridir, geçişlidir. Kalpten kalbe sirayet eder. Allah dostlarıyla ülfet edilerek muhatap olunan güzellikler, cilalanan kalp aynasına yansır mutlaka.

Söz fuzulidir, kıyl-ü kâldir. Kıyl-ü kâl bugün anladığımız gibi sadece gıybet manasına dedikodu demek değildir. Faydası olmayan, gereğinden fazla uzatılmış her söz, her iddia ve izah çabası kıyl-ü kâldir. Halbuki hâl yaşamak, olmak yahut tatmaktır. Bir hâli yaşıyorsak onu söz ile iddiaya, izaha, nakletmeye ihtiyaç yoktur.

Kanaat sahibinin kanaatkârlık iddiasına, halini söz ile anlatmasına, kanaati tarif etmesine ne hacet… Çünkü söz söylemede ne kadar mahir olursak olalım, hâl kâle gelmez. Kanaatle gelen istiğna hâlinin gönle verdiği huzur ve manevi zevk yanında, bal şeker tadındaki maddi hazların lafı olmaz elbette.”

Hâl dilinin etkili olabilmesi ve istenen mesajı verebilmesi için bu dili kullananın aşkı, derdi, çilesi,bilgisi ve ameli yerinde olmalıdır. Şeyhulislâm Tirmizi, “Seyyid Burhaneddin, tahkike ait sözleri pek güzel anlatıyor; bu da şeyhlerin yazılarını, esrarını okumasından ileri geliyor” dedi.

Biri bunun üzerine, “Sen de okuduğun halde nasıl oluyor da böyle sözler söylemiyorsun?” diye sorunca o: “Onun bir aşkı, bir derdi, bir cehdi, bilgisi ve ameli var” cevabını vermiştir.
Hâl dilinin etkili olabilmesi için, bunu sergileyenin inandırıcı ve güven telkin edici bir edasının ve geçmişinin olması gerekmektedir.

Söz, önce söyleyeni tarafından yaşanarak ve gerekleri yerine getirilerek söylenmezse sözle öz uyuşmazlığı ortaya çıkar ki bu, insanın iç ve dış tutarlılığını tahrip eder; bu tutarlılık ortadan kalkınca konuşanın inandırıcılığı da yok olur. Bu konuda Mevlânâ'nın bir hayli sert konuştuğunu görmekteyiz.

Mevlânâ, şuradan okuduğumuza göre hâl dilinin etkili olabilmesi için, bu dili kullananın sade, samimi ve eylemlerinde tutarlı olmasını gerekli görür. Ona göre, âşığın hâlinden âşık olanın anladığı gibi, hâl dilini de en iyi hâl ehli okur ve anlar.

Yine ona göre, dini, ahlâkî ve mistik olanı söze dökmekten ziyade onun havasına girmek, onda içselleşmek ve o hâli yaşayarak temsil etmek daha önemlidir. Bu husus, tasavvufun “kal ilmi değil, hâl ilmidir” şeklindeki popüler tanımının niçin daha çok ilgi gördüğü hakkında da bize fikir vermektedir.

 

YENİŞAFAK

YAŞAM Kategorisindeki Diğer Haberler