YENİ HABERLER
ÇOK OKUNANLAR
Yeni paket Meclis'te
AK Parti 265 imzayla yeni Anayasa Paketini TBMM'ye sundu. Anayasa değişiklik paketi 30 maddeye çıktı, taslakta bir değişiklik bir ekleme var...
Yeni paket Meclis'te
05 Nisan 2010 / 16:26 Güncelleme: 06 Nisan 2010 / 11:33

 

AK Parti, Anayasa değişikliği paketini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na sunarken, içerikte de bazı değişikliklere gidildi. Daha önce 29 madde olan taslağa bir madde daha eklendi. Yeni taslakta parti kapatmaya ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin karar şekli ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin yapısında yeni düzenlemeler öngörülüyor.

Başbakan Recep Tayip Erdoğan ile toplam 265 milletvekilinin imzasıyla TBBM Genel Sekreterliği'ne sunulan Anayasa değişiklik paketi iki önemli düzenleme içeriyor. Buna göre, yapılan yeni değişiklik daha önce partilerin kapatılması için Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısının 3'te 2'sinin oyunu şart koşarken, yeni düzenleme ile "Anayasa değişikliğinde iptale, siyasî partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğu şarttır." esası getiriliyor.

Taslağa bir de ekleme yapıldı. Buna göre, Anayasa'nın 156. maddesinin son fıkrası "Askerî Yargıtay'ın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin ve özlük işleri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir." şeklinde değiştirilirken, 157. maddesi ise şöyle değiştirildi: "Askerî Yüksek İdare Mahkemesi'nin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir."

AK Parti Grup Başkanvekili Bekir Bozdağ, teklife ilişkin yaptığı açıklamada, "Teklif yeni bir tekliftir. Madde sayısı 27 artı geçici üç maddeden oluşuyor. Teklifin içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ile ilgili düzenlemede ayrıca vardır. Parti kapatmalara ilişkin katılanların oy çokluğu ile ilgili bir düzenleme var. Bir diğer Anayasa Mahkemesi'nin yapısı ve HSYK kuruluşların yapısı ile 104'te gerek olmadığına dair gerekçeye ilave yapıldı." dedi.

Bozdağ, "Partilerin lehine mi aleyhine mi?" sorusuna "Biz bir düzenleme yaptık. Lehinde aleyhinde olacak diye bir şey yok. Bu nisap miktarı ile ilgilidir." cevabını verdi.

"Anayasa değişikliğinde takvim değişti mi" yönündeki soru üzerine Bozdağ, "Biz bunu bilemeyiz. Meclis Başkanlığı ve Anayasa Komisyonu'nun takdirindedir. Bunlar süreci anayasa ve iç tüzük çerçevesinde işleyecektir." yorumunda bulundu.  

İŞTE TEKLİFTEKİ DEĞİŞİKLİKLER...

AK Parti milletvekillerinin imzasıyla yenilenerek TBMM Başkanlığına sunulan Anayasa değişikliği teklifi, 27 maddeden oluşuyor. Maddelerden birisi geçici 3 maddeyi kapsıyor.

Teklifte, Anayasa'nın 10, 20, 23, 41, 51, 53, 54, 69, 74, 84, 94, 125, 128, 129, 144, 145, 146, 147, 148, 149, 156, 157, 159. ve 166. maddelerinde değişiklik öngörülüyor. Teklifte Anayasa'nın Geçici 15. Maddesinin yürürlükten kaldırılması da yer alıyor. 

Teklife göre, TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ile Jandarma Genel Komutanı görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak.

Toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere de yansıtılmasının yolu açılacak. Uzlaştırma kurulu kararları toplu sözleşme niteliğinde olacak. Genel grev yasağı kaldırılacak.

Türkiye Adalet Kademesi de HSYK'ya üye seçecek. Ekonomik Sosyal Konsey anayasa kapsamına alınacak.

Teklifin son şekline göre, Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişikliği iptali ve siyasi parti kapatma davalarında, ''üye tam sayısının 3'te 2 oy çokluğu'' yerine, ''katılanların 3'te 2 oy çokluğuyla'' karar alacak.

Anayasa değişikliği teklifinde yer alan düzenlemeler şöyle:

Madde (1): Anayasanın ''Kanun Önünde Eşitlik'' başlıklı 10. maddesinde değişiklik yapılıyor.

Maddenin, ''kadınlar ve erkekler eşik hakları sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür'' şeklindeki 2. maddesine, ''Bu maksatla alınacak tedbirler, eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Çocuklar, yaşlılar ve engelliler, gibi özel süratle korunması gerekenler için alınacak tedbirler, eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz'' hükümleri ekleniyor.

Madde (2): Anayasa'nın, ''Özel Hayatın Gizliliği'' başlıklı 20. maddesinde değişiklik öngörülüyor.

Maddeye, ''Herkes kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak, kişinin kendisi ile ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızası ile işlenebilir'' hükmü ekleniyor.

Madde (3): Anayasa'nın ''Seyahat Hürriyeti'' başlıklı 23. maddesinde değişiklik yapılıyor.

Buna göre, ''vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle ve hakim kararına bağlı olarak sınırlandırabilecek.''

''HER TÜRLÜ İSTİSMARA KARŞI'' TEDBİR

Madde (4): Anayasa'nın ''Ailenin Korunması'' başlıklı 41. maddesinde değişiklik yapılıyor.

Maddenin başlığı, ''Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları'' şeklinde değiştiriliyor, maddeye, çocukların korunması konusunda hükümler ekleniyor.

Maddeye eklenen hüküm şöyle:

''Her çocuk, yeterli himaye ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça ana ve babası ile kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir. Devlet, her türlü istismara karşı, çocukları koruyucu tedbirleri alır.''

SENDİKA KURMA HAKKI

Madde (5): Anayasa'nın ''Sendika Kurma Hakkı'' başlıklı 51. maddesinin son fıkrası yürürlükten kaldırılıyor. Böylece, bir kişinin aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olmasının yolu açılıyor.

Madde (6): Anayasa'nın 53. maddesinde değişiklik yapılıyor. Buna göre, memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı tanınıyor. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde, taraflar Uzlaştırma Kuruluna başvurabilecek, kurul kararları kesin ve toplu sözleşme hükmünde olacak. Toplu sözleşmenin emeklilere yansıtılmasının yolu da açılıyor.

Madde (7): Anayasa'nın ''Grev Hakkı ve Lokavt' başlıklı 54. maddesinde değişiklik yapılıyor. Grev esnasında greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri sonucu grev uygulanan iş yerinde sebep oldukları maddi zarardan sendika sorumlu tutulamayacak. Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grevi ve lokavtı, genel grev ve lokavt, iş yeri işgali, iş yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişlere ilişkin yasaklar kaldırılıyor.

PARTİ KAPATMA DAVALARI

Madde (8): Anayasa'nın, ''Siyasi Partilerin Uyacakları Esaslar'' başlıklı 69. maddesi değiştiriliyor. Buna göre, siyasi partilerin mali denetimi Sayıştay tarafından yapılacak.

Siyasi partiler hakkında kapatma davası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın talebi üzerine, TBMM'de grubu bulunan her siyasi partinin 5'er üye ile temsil edildiği ve Meclis Başkanı'nın Başkanlığında oluşturulacak komisyonun üye tam sayısının üçte 2 çoğunluğu ve gizli oyla vereceği izin üzerine açılacak dava sonucunda Anayasa Mahkemesince kesin olarak karara bağlanacak. Komisyonun kararları, yargı denetimi dışında olacak. İzin talebinin Meclis'e ulaşmasından itibaren 30 gün içinde komisyon oluşturulacak ve komisyon kararını izin talebinin Meclise ulaşmasından itibaren en geç 60 gün içinde verecek. Meclis'teki siyasi parti gruplarınca izin talebiyle ilgili görüşme yapılamayacak, karar alınamayacak.

Anayasa Mahkemesi, bu kapsamda, kapatma yerine dava konusu fiillerin ağırlığına göre ilgili partinin devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verilecek. Devlet yardımından yoksun bırakılma bağlı olduğu kapatma davasının ve kararının usulüne tabi olacak ve tek başına dava konusu yapılamayacak.

KAMU DENETÇİLİĞİ

Madde (9): Anayasa'nın ''Dilekçe Hakkı'' başlıklı 74. maddesinde değişiklik yapılıyor.

''Kamu denetçiliği'' (ombudsman) kurumu oluşturuluyor. 

Kurum, TBMM Başkanlığına bağlı olarak kurulacak ve idarenin işleyişi ile ilgili şikayetleri inceleyecek. Kamu başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla ve 4 yıl için seçilecek.

PARTİ KAPATMA VE MİLLETVEKİLLİĞİ

Madde (10): Anayasa'nın ''Milletvekilliğinin Düşmesi'' başlıklı 84. maddesinin son fıkrası yürürlükten kaldırılıyor.

Buna göre, kapatma davasının kaldırılmasına paralel olarak, milletvekilliğinin düşürülmesi uygulaması da kaldırılıyor.

Madde (11): Anayasa'nın, TBMM'nin Başkanlık Divanının oluşumunu düzenleyen 94. maddesinde değişiklik yapılıyor. Seçim süresinin 5 yıldan 4 yıla indirilmesi nedeniyle Başkanlık Divanının 2. dönem görev süresi konusunda düzenleme yapılıyor. Buna göre, Başkanlık Divanı 2. devre dönemin sonuna kadar görev yapacak. Mevcut düzenlemede, Başkanlık Divanının 3 yıl için görev yapması öngörülüyor.

YÜKSEK ASKERİ ŞURA KARARLARI

Madde (12): Anayasanın, ''Yargı Yolu'' başlıklı 125. maddesinde değişiklik yapılıyor.

Yüksek Askeri Şura'nın her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açık olacak. 

Ayrıca, maddeye eklenen yeni fıkraya göre, yargı yetkisi, idari eylem ve işlemin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlı olacak, hiçbir şekilde yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacak.

TOPLU SÖZLEŞME HAKKI

Madde (13): Anayasa'nın devlette memur çalıştırılmasına ilişkin hükümler içeren 128. maddesine memurlara tanınacak olan ''Toplu sözleşme hakkı'' yansıtılıyor.

Madde (14): Memurların disiplin kovuşturması konusunda hükümler getiren 129. maddesinde değişiklik yapılarak, uyarma ve kınama cezaları da yargı denetimine açılıyor.

Madde (15): Anayasa'nın ''Hakimler ve Savcıların Denetimi'' başlıklı 144. maddesinde değişiklik yapılıyor. Buna göre, adalet müfettişleri, sadece savcıları ve adalet hizmetlerini idari görevleri yönünden araştırabilecek, inceleyebilecek ve soruşturabilecek. Bu görevi, hakim ve savcı mesleğinden olan iç denetçiler de yapabilecek.

ASKERİ YARGI

Madde (16): Anayasanın ''Askeri Yargı'' başlıklı 145. maddesinde değişiklik yapılıyor. Buna göre, askeri mahkemeler, asker kişilerin sadece askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri askeri suçlara ait davalara bakmakla görevli olacak. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her durumda adliye mahkemelerinde görülecek. Siviller, savaş hali dışında askeri yargıda yargılanamayacak.

ANAYASA MAHKEMESİNİN YAPISI

Madde (17): Anayasa Mahkemesinin kuruluşunu düzenleyen 146. maddede de değişiklik öngörülüyor. Buna göre, halen 11 asıl 4 yedek üyeli olan Anayasa Mahkemesi 17 asıl üyeden oluşacak.

TBMM, 2 üyeyi, Sayıştay Genel Kurulunun gösterdiği 3'er aday arasından; 1 üyeyi baro başkanlarının avukatlar arasından göstereceği 3 aday arasından gizli oylamayla seçecek.

Cumhurbaşkanı; 3 üyeyi Yargıtay, 2 üyeyi Danıştay, 1 üyeyi Askeri Yargıtay, 1 üyeyi Askeri Yüksek İdare Mahkemesince gösterilecek 3'er aday içinden; 3 üyeyi ise YÖK'ün kendi üyesi olmayan yüksek öğretim kurumları öğretim üyeleri arasından göstereceği 3'er aday içinden seçecek. Cumhurbaşkanı, 4 üyeyi de üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, 1. sınıf hakim ve savcılar ile Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçecek.

Teklifte, ilgili yüksek yargı organları ile barolardan Anayasa Mahkemesi üyeliğine aday gösterilecek kişilerin seçim sürecine ilişkin düzenlemeler de yer alıyor. 

Yüksek Mahkeme, iki bölüm ve Genel Kurul olarak çalışacak. Anayasa Mahkemesi üyeleri, gizli oyla bir başkan ve iki başkanvekili seçecek.

Madde (18): Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev sürelerini düzenleyen 147. maddesinde değişiklik yapılıyor.

Buna göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresine limit getiriliyor. Üyeler, 12 yıl için seçilecek. Bir kişi 2 defa üyeliğe seçilemeyecek. Bir kişi, 12 yıldan önce yaş sınırını doldurursa emekliye ayrılacak.

MECLİS BAŞKANI VE KOMUTANLAR

Madde (19): Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen 148. maddesinde değişiklik yapılarak, kişisel başvuru hakkı tanınıyor. Bireysel başvurunun taslakta öngörülen, ''anayasa şikayeti'' ile sınırlı olması uygulaması kaldırılarak, bireysel başvuru hakkı genel tutuluyor.

Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ile Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanacak. Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilecek. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucu verdiği kararlar kesin olacak.

Herkes, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki Anayasal hak ve özgürlüklerden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla ve kanun yollarının tüketilmiş olması şartıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilecek. Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacak.

BİREYSEL BAŞVURULARA BÖLÜMLER BAKACAK

Madde (20): Anayasa Mahkemesinin çalışma ve yargılama usulünü düzenleyen 149. maddesinde değişiklik yapılıyor. Buna göre, Anayasa Mahkemesinin bölümleri başkanvekilinin başkanlığında 4 üyenin katılımı ile toplanacak. Genel Kurul ise mahkeme başkanının veya başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en az 12 üye ile toplanacak. Bölümler ve genel kurul, kararlarını salt çoğunluk ile alacak. Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi için komisyonlar oluşturabilecek. 

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara Yüce Divan sıfatıyla Genel Kurul bakacak. Bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanacak.

ANAYASA MAHKEMESİNİN KARAR ALMASI

Yenilenen teklife göre, Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliğinde iptale, siyasi partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için ''toplantıya katılanların'' üye tam sayısının üçte ikisinin oyuyla karar alacak.

Geri çekilen teklifte, karar için ''üye tam sayısının üçte iki'' oy çoğunluğu öngörülüyordu.

TEKLİFE YENİ MADDE EKLENDİ

MADDE (21): Anayasa'nın, Askeri Yargıtaya ilişkin düzenleme içeren 156. maddesinde değişiklik yapılıyor. Buna göre, Askeri Yargıtay üyelerinin disiplin ve özlük işlerinde askerlik hizmetinin gereklerine bakılmayacak. Bunun için hakimlik teminatı esasları dikkate alınacak.

MADDDE (22): Yenilenen teklifte Anayasa'nın 157. maddesinde de değişiklik öngörülüyor.

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri, mahkemelerin bağımsızlığı, hakimlik teminatı esaslarının dikkate alınmasına ilişkin hükümler bu maddeye de işleniyor.

157. maddedeki değişiklik geri çekilen teklifte yer almıyordu. Bu düzenleme 156. maddeye paralel olarak teklife konuldu.

HSYK'NIN YAPISI

MADDE (23): Anayasa'nın, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun (HSYK) yapısını düzenleyen 159. maddesinde değişiklik yapılıyor. Bu kapsamda, halen 7 olan HSYK'nın üye sayısı 21'e, 5 olan yedek üye sayısı ise 10'a çıkarılıyor. HSYK, 3 daire halinde çalışacak.

Kurulun Başkanı, Adalet Bakanı olmaya devam edecek. Adalet Bakanlığı Müsteşarının Kurulda yer alması uygulaması sürecek.

Kurulun, 4 asıl üyesi, yüksek öğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri, üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından Cumhurbaşkanınca; 3 asıl ve 2 yedek üyesi, Yargıtay üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca; 1 asıl ve 1 yedek üyesi, Danıştay üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca; 1 asıl ve 1 yedek üyesi, Türkiye Adalet Akademesi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından; 7 asıl ve 4 yedek üyesi, birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adli yargı hakim ve savcıları arasından adli yargı hakim ve savcılarınca; 3 asıl ve 2 yedek üyesi idari yargı hakim ve savcıları arasından idari yargı hakim ve savcılarınca, dört yıl için seçilecek. Süresi biten üyeler yeniden seçilebilecek.

Kurul üyeliği seçimi üyelerin görev süresinin dolmasından önceki 60 gün içinde yapılacak.

Kurulun ''meslekten çıkarma'' cezasına ilişkin kararlarına itiraz yolu getiriliyor. Kurulun diğer kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamayacak.

GEÇİCİ 15. MADDE

MADDE (24): Anayasa'nın, 166. maddesinde değişiklik yapılarak, ''Ekonomik ve Sosyal Konsey'' Anayasa kapsamına alınıyor.

MADDE (25): Anayasanın, 12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi'nde görev alanların yargılanmasını önleyen, geçici 15. maddesi yürürlükten kaldırılıyor.

MADDE (26): Anayasa'ya 3 geçici madde ekleniyor. Teklifin geçici 18. maddesine göre, teklifle Anayasa'nın parti kapatma davalarına ilişkin Anayasa'nın 69. maddesinde yapılan değişikliklerin görülmekte olan davalara da uygulanması hükmü yer alıyor. Teklifin geçici 19. maddesi de Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek üyelerinin değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte ''asıl üye'' sıfatını kazanmasını öngörüyor. 

Anayasa Mahkemesinin kalan üyeleri ile HSYK üyelerinin seçimine ilişkin düzenleme de yapılıyor. Teklifin geçici 20. maddesine göre, anayasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde HSYK'nın üyeleri düzenlemede gösterilen esas ve usuller çerçevesinde seçilecek.

MADDE (27) (Yürürlük maddesi): Buna göre, teklif, yasalaşması halinde yürürlüğe girecek. Halk oyuna sunulması halinde ise tümüyle oylanacak.

Kanal A Haber - A.A. - Cihan

Anayasanın Değiştirilemez Maddeleri Darbeleri önleyecek bir madde daha k
 // uğur kayabaş
Tam demokrasi için laiklik maddesi gibi anayasanın değiştirilemez maddelerinin içine, hiç bir koşul ve gerekçeyle asker yönetime el koyamaz maddesi ilave edilmelidir....
05 Nisan 2010 17:21
SİYASET Kategorisindeki Diğer Haberler