YENİ HABERLER
ÇOK OKUNANLAR
Başkanlık sistemine ne zaman geçilecek? Başkanlık sisteminin özelliği nedir?
Başkanlık sistemine ne zaman geçilecek? Başkanlık sisteminin özelliği nedir?
10 Mayıs 2016 08:10
Başkanlık sistemi nedir, ne zaman geçilecek? Özellikleri neler, hangi ülkeler başkanlık sistemiyle yönetiliyor? Ak Parti sitem değişikliği modeli nedir?

Başkanlık sistemi nedir? sorusu zaman  zaman gündeme geliyor. Peki, Başkanlık Sistemi nedir? Özellikleri nelerdir ve hangi ülkeler kullanıyor? Başkanlık Sistemi; genel anlamı olarak, devlet yönetiminde tek bir kişinin başkanlığında hükûmet etme ve devleti yönetme esasına bağlı siyasi sistem olarak açıklanmaktadır. Bu sistemin özelliklerinden bir tanesi, yasamanın yürütmeyi fesh etme yetkisi olmadığıdır.

AK Parti hükümeti ile gündeme gelen ve herkesin merak ettiği Başkanlık Sistemi özellikleri nelerdir, başkanlık sistemi ile yönetilen ülkeler genellikle cumhuriyet olduğu için devlet başkanları Türkçe'de cumhurbaşkanı olarak adlandırılmaktadır. Örnek olarak, İran Cumhurbaşkanı, Güney Kore Cumhurbaşkanı gibi... Başkanlık Sistemi ile yönetilen Amerika Birleşik Devletleri de bir cumhuriyet olmaması nedeniyle ülkenin resmî adında cumhuriyet geçmemesinden dolayı, ABD cumhurbaşkanı çoğunlukla yalnızca başkan olarak adlandırılmaktadır. Başkanlık sistemi ne zaman gelecek? Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun Başbakanlık görevinden ayrılması sonrasında AK Parti'nin 22 Mayıs'ta olağanüstü kongreye gitmesinin ardından 'sistem' sorunu tartışmaları yeniden alevlendi.

Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun yerine 22 Mayıs'taki olağanüstü kongrede kimin geleceği tartışılırken, AK Parti yönetimi Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın da açıklamaları doğrultusunda 'sistem değişikliği' için model arayışını hızlandırdığı öğrenildi.Kısa bir süre önce Meclisin yeni anayasa için hazırlıklarını tamamlamasından sonra, Meclis Uzlaşma Komisyonu, başkanlık için çalışmalarını tamayamadığı durumda Ekim ayında referanduma gidilecek. Başkanlık Sistemi ile ilgili detayları haberimizinde devamında...

BAŞKANLIK SİSTEMİ NE ZAMAN GELECEK
Başkanlık sistemi, Türkiye’de son dönemlerde özellikle siyasi parti başkanları tarafından sıklıkla söz ediliyor bir çok kişi tarafından çeşitli yorum ve varsayımların ortaya atıldığı sistem nasıl işliyor? Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun Başbakanlık görevinden ayrılması sonrasında AK Parti'nin 22 Mayıs'ta olağanüstü kongreye gitmesinin ardından 'sistem' sorunu tartışmaları yeniden alevlendi. Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun yerine 22 Mayıs'taki olağanüstü kongrede kimin geleceği tartışılırken, AK Parti yönetimi Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın da açıklamaları doğrultusunda 'sistem değişikliği' için model arayışını hızlandırdığı öğrenildi.Kısa bir süre önce Meclisin yeni anayasa için hazırlıklarını tamamlamasından sonra, Meclis Uzlaşma Komisyonu, başkanlık için çalışmalarını tamayamadığı durumda Ekim ayında referanduma gidilecek. Başkanlık Sistemi ile ilgili akıllara takılan soruları ve sistemin bilinmeyen yönleri...

BAŞKANLIK SİSTEMİ NE ZAMAN GELECEK
Başkanlık sistemi, Türkiye’de son dönemlerde özellikle siyasi parti başkanları tarafından sıklıkla söz ediliyor bir çok kişi tarafından çeşitli yorum ve varsayımların ortaya atıldığı sistem nasıl işliyor? Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun Başbakanlık görevinden ayrılması sonrasında AK Parti'nin 22 Mayıs'ta olağanüstü kongreye gitmesinin ardından 'sistem' sorunu tartışmaları yeniden alevlendi. Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun yerine 22 Mayıs'taki olağanüstü kongrede kimin geleceği tartışılırken, AK Parti yönetimi Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın da açıklamaları doğrultusunda 'sistem değişikliği' için model arayışını hızlandırdığı öğrenildi.Kısa bir süre önce Meclisin yeni anayasa için hazırlıklarını tamamlamasından sonra, Meclis Uzlaşma Komisyonu, başkanlık için çalışmalarını tamayamadığı durumda Ekim ayında referanduma gidilecek. Başkanlık Sistemi ile ilgili akıllara takılan soruları ve sistemin bilinmeyen yönleri...

Başkanlık Sistemi; Başkanlık sistemi, devlet yönetiminde tek bir kişinin başkanlığında hükûmet etme ve devleti yönetme esasına bağlı siyasi bir sistemdir. Başkanlık sisteminde yasamanın yürütmeyi fesh etme yetkisi yoktur. Yasama, yürütme ve yargı organları arasında kesin bir ayrıma ve dengeye dayanan, yasama ve yargı organlarının demokratik denetimi içinde, yürütmenin iktidar olanaklarını genişleten bir hükûmet sistemidir.

 Başkanlık sistemi, Başkanlık hükûmeti sistemi olarak da adlandırılmaktadır. Başkanlık sistemi uygulandığı kimi ülkelerde yolsuzluk, otoriterlik, nepotizm (tanıdık kayırma), diktatörlüğe araç olma ve çoğulculuk karşıtı uygulamalar gündeme geldiğinde eleştirilerin ana odağı olmaktadır. Başkanlık sisteminin bulunduğu kimi ülkelerin yolsuzluk, nepotizm ve otoriterliğin aşılabilmesi amacıyla başkanlık sisteminden parlamenter sisteme geçtiği örnekler bulunmaktadır. Başkanlık sistemiyle yönetilen ülkeler genellikle cumhuriyet olduğu için devlet başkanları Türkçe'de cumhurbaşkanı olarak adlandırılmaktadır.

Örnek olarak, İran Cumhurbaşkanı, Güney Kore Cumhurbaşkanı gibi… Başkanlık Sistemi ile yönetilen Amerika Birleşik Devletleri de bir cumhuriyet olmaması nedeniyle ülkenin resmî adında cumhuriyet geçmemesinden dolayı, ABD cumhurbaşkanı çoğunlukla yalnızca başkan olarak adlandırılmaktadır. Başkanlık sistemi uygulandığı kimi ülkelerde yolsuzluk, nepotizm (tanıdık kayırma), otoriterlik, diktatörlüğe araç olma ve çoğulculuk karşıtı uygulamalar gündeme geldiğinde eleştirilerin ana odağı olmaktadır. Başkanlık sisteminin bulunduğu kimi ülkelerin yolsuzluk, nepotizm ve otoriterliğin aşılabilmesi amacıyla başkanlık sisteminden parlamenter sisteme geçtiği örnekleri de bulunmaktadır.  

DAVUTOĞLU'NUN GÖREVDEN AYRILMASINDAN SONRA SİSTEMİ DEĞİŞİKLİĞİ GÜNDEMDE

Ahmet Davutoğlu'nun Başbakanlık görevinden ayrılmasından sonra ve AK Parti'nin 22 Mayıs'ta olağanüstü kongreye gitmesi haberinin ardından 'sistem' sorunu tartışmaları yeniden alevlendi. Buna göre, Anayasa'da bulunan "Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle ilişiği kesilir" ifadenin Anayasa'dan çıkarılacağı ve partili Cumhurbaşkanı formülünün önünün açılacağı belirtiliyor. AK Parti'de il ve ilçe başkanlarını atama yetkisi merkez karar yürütme kurulu (MKYK) tarafından genel başkandan alınınca görevi bırakmaya karar veren AK Parti Genel Başkanı ve Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun yerini 22 Mayıs'taki olağanüstü kongrede kimin alacağı tartışılırken, parti yönetimi Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın da açıklamaları doğrultusunda 'sistem değişikliği' için model arayışını hızlandırdı. AK Parti yönetimi, Başbakan ve genel başkan değişimini zorunlu kılan son gelişmeler üzerine, sistemi rayına oturtacak, fiili durumu yasal altyapıya kavuşturacak ve Cumhurbaşkanı ile Başbakan arasında anlaşmazlık çıkmasını engelleyecek mini bir Anayasa değişikliği üzerinde çalışıyor.

AK PARTİ'DEN YENİ SİSTEM MODELİ

Basında çıkan haberlerde AK Parti kaynaklarından edinilen bilgiye göre, şimdiye kadar öne çıkan formül, Anayasa'da sadece tek cümlenin değişmesi gündemde. BUna göre, Anayasa'da bulunan "Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle ilişiği kesilir" şeklindeki ifadenin Anayasa'dan çıkarılacağı ve partili Cumhurbaşkanı formülünün önünün açılacağı belirtiliyor. AK parti kaynakları, bu değişiklikle uyumlu olması için Anayasa'da birkaç maddede daha düzeltme yapılabileceğini öne sürülüyor. Söz konusu Anayasa değişikliğinin Meclis çatısı altında gerçekleştirilmesi için 367, referanduma götürülebilmesi içinse 330 milletvekilinin oyu gerekiyor. Bu durumda, Meclis'te 316 sandalyesi bulunan AK Parti'nin, TBMM Genel Kurulu'ndaki oylamada en az 14 muhalefet milletvekilinin desteğini alması gerekecek. Genel kuruldaki oylamada AK Parti içinden fireler olsa bile, 40 sandalyesi olan MHP'den gelecek olası bir destek, mini Anayasa değişikliği paketinin sandığa taşınmasını sağlayabilecek.

BAŞKANLIK SEÇİMİ İÇİN KAÇ MİLLETVEKİLİ GEREKLİ?

Başkanlık sistemi için gerekli oyu verecek milletvekilinin 330 olması gerekmektedir.

BAŞKANLIK SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ!

Başkanlık Sisteminin özellikleri; Devlet başkanı yasa önermez fakat yasama organının (parlamento) yaptığı yasaları veto etme hakkına sahiptir. Buna rağmen yasama organından nitelikli bir çoğunluk bu vetoyu iptal edebilir. Bu yöntem İngiliz Monarşi sisteminde herhangi bir yasanın kraliyet onayı olmadan yürürlüğe konamayacağı ilkesinden türetilmiştir. Sabit bir başkanlık süresi vardır. Seçimler kurgulanmış tarihlerde yapılır. Güvensizlik oyu ile hükûmet düşürülüp erken seçimler düzenlenemez. Bazı ülkelerde devlet başkanının yasaları çiğnediği durumlarda İngilizce olarak "Impeachment" denilen meclis soruşturmasıyla erken seçimlere gidilmesi biçiminde kural dışılıklar vardır. Yürütme erki tektir. Kabine üyeleri devlet başkanıyla birlikte çalışır ve yürütme ile yasama organlarının ilkelerini uygulamak zorundadırlar. Başkanlık sisteminde devlet başkanının bakanlar kurulu için önerdiği adaylar ve hakimler yasama organı tarafından onaylanmalıdır. Devlet başkanı; kabine üyeleri, ordu veya yürütme erkinin herhangi bir çalışanını doğrudan yönetme hakkına sahiptir. Fakat hakimleri fesh etme veya emir verme gibi bir yetkisi yoktur.

Yasama ve yürütmenin ayrıldığı yönetimlerde suçtan hüküm giymiş mahkûm ve suçluları affetme veya cezalarını hafifletme genelde devlet başkanının elindedir. "Başkan" terimi yalnızca başkanlık sistemiyle yönetilen ülkelere has bir ifade değildir. Örneğin popüler olsun veya olmasın, yasal yollarla seçilmiş olsun veya olmasın bir diktatör de başkan olarak isimlendirilir. Aynı şekilde bunun tersi olarak pek çok parlamenter ve demokratik sistemlerde de devlet başkanı konumuna büyük ve görkemli törenlerle geçer. Türk tipi başkanlık sistemi nedir?

AK PARTİ’NİN ÖNERDİĞİ BAŞKANLIK SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ NE?

Başkanlık Sistemi ile ilgili AK Parti’nin önermiş olduğu Başkanlık sistemi birçok yönden ABD’deki modelden ayrılıyor. Bu sisteme göre;

Başkan doğrudan halk tarafından 5 yıllığına seçilecek. Başkan olmak için 40 yaşında ve üniversite mezunu olma şartı korunacak.

Bir kişi iki dönem başkanlık yapabilecek. Başkan, seçimler öncesinde başkan yardımcısını da halka açıklayacak. Sistemde üniter yapı korunacak, tek parlamento olacak. Meclis’in milletvekili sayısı 550 olarak korunacak. Parlamento seçimleri ile başkanlık seçimi eş zamanlı 5 yılda bir yapılacak. Ancak “3 yılda bir parlamentonun yarısının yenilenmesi” formülü üzerinde de çalışılıyor.

Bu durumda, yenilenecek üyeler kurayla belirlenecek. Başkan Meclis’e değil sadece halka karşı sorumlu olacak. Bu nedenle güvenoyu ve gensoru uygulamaları kaldırılacak. Bu yolla başkan ve kabinenin düşürülmesi imkânı da olmayacak. Başkan kabinesini parlamento içinden seçmeyecek. Milletvekili olanlar bakan olamayacak. Amerikan sistemin farklı olarak büyükelçi gibi üst düzey bürokratlar başkan tarafından atanacak.

Meclis onayı aranmayacak. Bütçeyi başkan hazırlayacak, Meclis’in bütçeyi attırma ya da eksiltme yetkisi olacak. Modele göre başkan, cumhurbaşkanının halen sahip olduğu yetkilerin yanı sıra bakanları da atayacak.

Hükümetin olduğu gibi partinin yönetimi de başkana geçecek. Parti içinde başkan olduğu sürece partili kimliğinin sürebileceği, parti lideri olmayabileceği formülleri üzerinde de duruluyor. Başkan, vatana ihanet gibi belli başlı bazı suçlardan yargılanabilecek.

Yargılamayı Yüce Divan sıfatı ile Anayasa Mahkemesi yapacak. Başkanı, Yüce Divan'a gönderme yetkisi ise Meclis'te olacak. Meclis, bu kararı nitelikli çoğunluk ile verecek. Başkan hakkında yargılama kararı verilmesi için 367 kabul oyu aranması planlanıyor. Bu başkanlık modelinin Ürdün modeli ile çok benzer olduğu da konuşulan diğer bir görüş. Hatırlatalım Ürdün bir Krallık ve Kral tarafından yönetiliyor.     

ajanshaber.com

 // Sanane er
Beğenemedin...
09 Ocak 2017 19:30
 // Sanane
Bu ne hiç bişey yok...
09 Ocak 2017 19:29
SİYASET Kategorisindeki Diğer Haberler