YENİ HABERLER
ÇOK OKUNANLAR
Srebrenitsa’daki UTANÇ bitmiyor
Srebrenitsa’daki UTANÇ bitmiyor
Srebrenitsa’daki UTANÇ bitmiyor
12 Temmuz 2008 / 15:20 Güncelleme: 00 0000 / 00:00

Sırpların BM gözetiminde Srebrenika’da Müslümanlara yaptığı soykırımın kurbanlarını anma töreninde acılar tazelendi. Kimlikleri yeni belirlenebilen kurbanlar dün bir kez daha defnedildi. Halen 13 bin Boşnak erkek kayıp.

İKİNCİ Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’nın gördüğü en büyük soykırımın yaşandığı Bosna Hersek’in acıları dinmiyor. Katliamın 13’üncü yılında düzenlenen anma törenlerinde binlerce kişi gözyaşı döktü. 1995 yılında Birleşmiş Milletler’in (BM) güvenli bölge ilan ettiği Srebrenika’da 8 bin Boşnak Müslüman erkek ve çocuğun Bosnalı Sırplar tarafından katledilmesine dünya seyirci kalmıştı.

ACILAR TAZELENDİ

ANMA
törenlerinde, toplu mezarlardan çıkarılan ve kimlikleri yeni tespit edilen 308 Boşnak, 5 yıl önce Srebrenika kurbanları için Potocari’de oluşturulan mezarlıkta dün yeniden toprağa verildi. Buraya defnedilen katliam kurbanlarının sayısı 3 bin 214’e yükseldi. Savaştan önce 27 bin Müslüman nüfusunun, dört bine düştüğü Srebrenitsa’da düzenlenen törenlere bu yıl hiç Sırp yetkili katılmadı.

KATİLLER HALA FİRARİ

BM
Uluslararası Adalet Divanı ve Savaş Suçları Mahkemesi, 1995’teki katliamı ‘soykırım’ olarak nitelemişti. Sırp askerleri, BM’nin güvenli bölge ilan ettiği Srebrenika’nın, Hollanda askerlerince kendilerine teslim edilmesinden sonra katliama başlamıştı. Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi’nin haklarında tutuklama emri çıkarttığı Bosnalı Sırpların eski lideri Radovan Karadziç ve eski komutan Ratko Mladiç ise hala yakalanamadı.

Kenti Mladiç’e teslim eden komutana açılan davaya ret

1992-1995 arasında süren Bosna savaşında, Ratko Mladiç yönetiminde Srebrenica kentine giren Sırp askerlerinin katletdiği 8 bin 106 Boşnak için Srebrenika Anneleri’nin ‘soykırıma göz yumduğu’ iddiasıyla BM’ye açtıkları dava reddedildi. Kurban yakınlarının, BM’nin güvenli bölge ilan ettiği ve onbinlerce Boşnak’ın sığındığı Srebrenika’yı, Sırp katil Ratko Mladiç’e teslim eden Hollandalı komutan Albay Ton Karremans nedeniyle bu ülkeye açılan dava da düştü. Mahkemenin davayı ret kararı üzerine soykırım kurbanlarının yakınları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) gidecek.

Yüzsüz katiller!

Bosnalı Müslümanlar bir yandan soykırımın yaralarını sarmaya çalışırken, diğer yandan da iç savaştan beri kayıp olan yakınlarını arıyor. Onlarca toplu mezar bulunmasına karşın hala 13 binin üzerinde kayıp Boşnak olduğu belirtiliyor. Yetkililer 1992-1995 arasında yaşananlara tanık olan birçok Sırp’ın toplu mezarların ortaya çıkarılması için gönüllü olduğunu belirtirken, kimilerinin ise para karşılığında bilgi verdiğini ifade ediyorlar. Yetkililerin anlattıkları tüyler ürpertici.. Bir toplu mezarın yerini göstermek için mikro dalga fırın isteyen de, 20 bin Euro talep eden de var.

Srebrenika Anneleri’nin sözcüsü Munira Subasic hükümetten toplu mezarların bulunması için daha fazla çaba göstermelerini isterken, ‘Oğlumu bulmak için gerekirse evimi satarım; 13 bin kişi hala kayıp, bunu en az dörtle çarpın, hergün ağlayan insanların sayısını bulursunuz’ diye konuştu.


Dün soykırım defin töreninde lanetlenirken, aynı yerde bulunan Sırplar ise domuz çevirerek bir nevi bu yaptıkları katliamı kutlamasını yaptılar.

BM gözetiminde Boşnak katliamı

6-8 Temmuz 1995: Bosnalı Sırp güçler Srebrenika’yı kuşattı. On binlerce Müslüman sivili hafif silahlarla donatılmış 600 Hollandalı asker koruyordu. Sırplar, Srebrenika’yı bombalamaya başladı.

9 Temmuz 1995: Bosnalı Sırplar bombardımanı yoğunlaştırdı. Güneydeki kamplardan kaçan binlerce mülteci kent merkezine akın etti.

10 Temmuz 1995: Hollandalı komutan Albay Ton Karremans, BM’den hava desteği istedi. Ancak bombalama olmadı.

11 Temmuz 1995: Sırp güçleri çekilmedi. Ancak bürokratik bahanelerle NATO uçakları Sırpları bombalamadı. Potocari’deki Hollanda üssüne sığınan çoğu kadın, çocuk ve yaşlılardan oluşan mültecilerin sayısı 20 bini buldu . Akşam saatlerinde kente giren Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç, Hollandalı komutana eğer silahlarını teslim etmezlerse Müslümanların öldürüleceğini söyledi.

12 Temmuz 1995: Kadın ve çocuklar Müslüman bölgesine götürecek otobüslere bindirilirken, Sırplar 12-77 yaş arasındaki tüm erkekleri ‘savaş suçu sorgusu’ için ayırdı.

13 Temmuz 1995: Silahsız Müslümanların katli, yakındaki Kravitsa köyünde başladı. Barış gücü askerleri Potocari üssünde bulunan 5 bin Müslümanı teslim etti. Karşılığında Bosnalı Sırplar esir aldıkları 14 Hollandalı askeri salıverdi.

16 Temmuz 1995: BM ve Bosnalı Sırplar arasındaki pazarlıklar sonucu Hollandalı askerlerin kentten ayrılmasına izin verilirken, Bosnalı Sırpların Srebrenika’yı ele geçirmesini izleyen beş günde binlerce Müslüman erkek öldürüldü.


SREBRENİTSA'DA NE OLDU?



11 Temmuz 1995 günü Srebrenitsa'ya giren Sırp güçleri II. Dünya Savaşı'ndan sonra en büyük etnik kıyıma imza attı.

1993'te BM 'güvenli bölgesi' ilan edilen ve BM'nin koruması altında bulunan Srebrenitsa, Bosna-Hersek savaşından kaçan birçok Müslüman Bosnalının akınına uğradı.


Daha sonra Bosnalı Müslümanları silahsızlandıran Hollandalı askerlerin yönetiminde ve korumasında olan Srebrenitsa'da Temmuz 1995'te yaşları 14 ile 75 arasında değişen 8 bini aşkın Müslüman Bosnalı erkek ve çocuk katledildi. Bölgede konuşlanmış BM barış güçleri ise katliamı önleyemedi.


Uluslararası adalete ifade veren katliamdan kurtulan kişiler, Srebrenitsa'da BM'nin Hollandalı askerlerinin kent çıkışındaki üssünün çevresinde, ormanlarda ve çevre yollarda Sırp güçlerinin Boşnakları katlettiğini anlattı.
 
Katliamdan, çoğunluğu kadın ve çocuklardan oluşan yaklaşık 15 bin kişi kurtulmayı başardı. Katliamdan sağ çıkanların büyük bölümü Boşnak Hırvat Federasyonu'nda mülteci olarak yaşıyor.
 
Ölü sayısı tam olarak bilinmiyor



Srebrenitsa'da 10 yıl önce bugün işlenen katliamda öldürülen Boşnakların kesin sayısı bilinmiyor.


BM'nin eski Yugoslavya Savaş Suçları Mahkemesi savcısı, 7 ile 8 bin kişinin öldürüldüğünü belirtirken, Bosna Sırplarının hükümetinin hazırladığı bir raporda ölü sayısı 7 bin 779, Boşnak hükümetinin raporunda ise 8 bin 374'den fazla olarak gösteriliyor.
 
10 yıl içinde Srebrenitsa ve çevresinde bulunan toplu mezarlarda binlerce kişinin cesedi çıkarıldı. Bosna Hersek'in tamamında ise 300'den fazla toplu mezarda 16 bin 500 kişinin cesedi çıkarıldı.  
 
Şimdiye kadar 2 bin 70 kurbanın kesin kimlik tespiti yapıldı. 7 binden fazla ceset torbasında ise parçalanmış ceset parçaları kesin kimlik tespiti için bekletiliyor.
 
Cesetler toplu mezarlara atılırken buldozerler tarafından parçalandığı için kimlik tespiti çok zor. Ayrıca Sırplar katliamı gizlemek için bazı cesetleri ilk gömüldükleri toplu mezarlardan çıkarıp, başka yerlere tekrar gömmüşler.
 
Şimdiye kadar 19 kişi tutuklandı



BM'nin eski Yugoslavya Savaş Suçları Mahkemesi'nde açılan davada şimdiye kadar katliamla ilgili olarak 19 kişi suçlandı. Bunlardan altısı hakkında mahkumiyet kararı verildi.
 
10'u ise hala yargılanıyor veya yargılanmayı bekliyor. Mahkemede mahkum olan en üst düzey Sırp yetkili, Sırp ordu komutanlarından Radislav Krstic.
 
Krstic 2004'de, 'soykırıma yardım etmek ve soykırıma katılmak' suçlarından 35 yıl hapse mahkum oldu. Soykırımla suçlanan, savaş sırasında Bosnalı Sırpların lideri Radovan Karadziç ve Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç dahil üç kişi hala aranıyor.
 
Kurtulanlar hala adalet bekliyor


Bosna-Hersek'te iç savaş sırasında Birleşmiş Milletler'in 'güvenli bölge' ilan ettiği Srebrenitsa'da 10 yıl önce katledilen 8 bin kişi anılırken, katliamdan kurtulanlar hala adalet bekliyor.
 
Srebreniça katliamından kurtulan Boşnaklar hala, BM Savaş Suçları Mahkemesi tarafından Srebreniça katliamı ve 43 ay süren Saraybosna'nın kuşatmasındaki savaş suçlarından haklarında dava açılan Karadziç ve Mladiç'in tutuklanmasını bekliyor.
 
Katliamdan kıl payı kurtulan Mevludin Oriç, ''hala nasıl oluyor da onları yakalayamıyorlar. 10 yıl uzun bir süre'' diye tepki gösterdi.
 
Katliam günü olay yerinde Mladiç'i bizzat gördüğünü belirten Oriç, acılarının devam ettiğini söyledi ve ''eğer bir gün Lahey'de yargılanırsa Mladiç'ten toplu mezarların nerede olduğunu söylemesini istiyorum. Çünkü babam hala kayıp'' dedi.
 
Srebrenitsa katliamının ve Bosna'daki diğer savaş suçlarının sorumlusu Sırpların eski siyasi lideri Radovan Karadziç ve Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç ise hala özgür.
 
Srebrenitsa'da neler oldu?
 
Üzerinden 10 yıl geçen Srebrenitsa katliamına kadar olaylar şöyle gelişti:  


Nisan 1992:
Bosna-Hersek'te savaş başladı. Sırp ordusu doğuya doğru hızla ilerledi ve nüfusun yüzde 75'ini Müslümanların oluşturduğu 36 bin nüfuslu Srebrenitsa'yı ele geçirdi. Birkaç ay sonra Boşnaklar kasabayı geri aldı.
 
Ocak-Mart 1993:
Sırplar Boşnakların elindeki bölgelere karşı saldırıya geçti. Srebrenitsa ve Zepa, Sırpların elindeki bölgenin oldukça içlerinde, düşman birlikler tarafından kuşatılmış bölgeler haline geldi.
 
Çevre bölgelerden kaçan Boşnakların göçü sonucu Srebrenitsa'nın nüfusu 60 bine çıktı. Su, gıda ve tıbbi malzeme kıtlığı başladı.
 


Nisan 1993:
Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa, Zepa ve Gorazde'yi, diğer üç bölge ile birlikte BM koruması altındaki 'güvenli bölge' ilan etti.
 
BM Barış Gücü, bu bölgelere asker sevk etti ve Sırp saldırıları durdu.  Ancak Srebrenitsa etrafındaki Sırp kuşatması devam etti ve sonraki iki yıl içinde çok az sayıda insani yardım konvoyunun kasabaya girmesine izin verildi.
 
Mart 1995:
Karaciç, Srebrenitsa ve Zepa'nın tamamen dış dünyadan koparılmasını emretti ve yardım konvoylarının bu kasabalara ulaşması engellendi.
 
9 temmuz 1995:
Karaciç, Srebrenitsa'nın alınması emrini verdi. Sırplar kasabayı ele geçirmek için 'Krivaya 95 Operasyonu'nu başlattı.
 
Srebrenitsa'yı kuşatan Sırplar, BM Barış Gücü'ndeki Hollanda askerlerinin gözetleme mevzilerine saldırdı ve 30 kadar Hollanda askerini rehin aldı.


10 temmuz 1995:
Sırp ordusu Srebrenitsa'ya top ateşine başladı. Hollanda güçleri Sırplara, sabaha kadar geri çekilmezlerle NATO'nun hava saldırısı düzenleyeceği tehdidinde bulundu.
 
11 temmuz 1995:
NATO savaş uçakları Srebrenitsa etrafındaki Sırp tanklarını bombaladı.
 
Sırp ordusu kasabaya bombardımana yeniden başlayacağı ve rehin Hollanda askerlerini öldüreceği tehdidinde bulundu. Aynı günün akşamı Sırp Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç Srebrenitsa'ya girdi.
 
11-18 temmuz 1995:
Aynı akşam 15 bin kadar Boşnak askeri ve sivil, dağları aşarak Srebrenitsa'yı terk etti.
 
Birçok Boşnak bu sırada topçu ateşi ve keskin nişancı ateşiyle öldürüldü. Sırp askerleri yakalayabildiklerini de öldürdü. 
 
Srebrenitsa içindeki Sırp askerleri ise kadın ve çocukları ayırarak, otobüsler ve kamyonlarla Boşnakların elindeki bölgelere gönderdi.
 
16 yaş ile 70 yaş arasındaki yaklaşık 8 bin Boşnak erkek, depolara, okullara ve ambarlara dolduruldu ve kurşuna dizilerek toplu mezarlara gömüldü.

DÜNYA Kategorisindeki Diğer Haberler